16 stycznia, niedziela
Obudziłam się i powiedziałam sobie, że dość mam już tego chorowania. Trzeba zacząć żyć. Łukasz ma w niedziele dzień wolny od treningów, więc planujemy sobie dzień aktywności. Mam ochotę wydać trochę pieniędzy na przyjemności (a nie tylko lekarzy i lekarstwa!). Telefonujemy więc do X – Center, największego w okolicy centrum sportów ekstremalnych. Przysyłają po nas busa i jedziemy za miasto na off road. Wypożyczamy auto, którym przez godzinę szalejemy po leśnych drogach, urwiskach i rzekach. Ale jazda!!!!!! Pozdrawiam moją ukochaną przemyską sekcję – możecie być ze mnie dumni, bo Łukasz myślał, że mi odbiło hihihi.
Zabawa nie była tania, ale serwis jaki zagwarantowali jest niesamowity. Po powrocie prysznic (dostaliśmy ręczniczki) a na sam przejazd specjalne kombinezony, czepki i maseczki jednorazowe oraz kaski. Ja dostałam nawet dodatkowe poduchy, bo nie dosięgałam do pedału gazu i kierownicy.
Chce jeszcze spróbować zorbingu, ale akurat mieli jakąś przerwę techniczną, więc gratisowo podwieźli nas do Tiger Kingom a potem po nas przyjechali. No więc jesteśmy „u tygrysów”. Wcześniej myśleliśmy o wyjeździe na północ do świątyni, gdzie mnisi opiekowali się tygrysami i z czasem zaczęli tam zjeżdżać tłumy turystów, by się pofotografować z drapieżnikiem na łańcuchu. Ale ponoć teraz to plastikowy program dla grup autokarowych, wiec znaleźliśmy sobie coś bardziej „na żywo”. Pojechaliśmy do ośrodka, opiekującego się tygrysami w różnym wieku. Zwierzęta wyglądają na zadowolone i zadbane. No i można ich dotknąć. Trzeba jednak pamiętać jakie to dzikie bestie.
Tygrys (łac. Panthera tigris) to duży, drapieżny ssak łożyskowy z rodziny kotowatych, największy z żyjących współcześnie czterech wielkich, ryczących kotów z rodzaju Panthera, jeden z największych drapieżników lądowych – wielkością ustępuje jedynie niektórym niedźwiedziom. Dorosłe samce osiągają ponad 300 kg masy ciała przy ponad 3m całkowitej długości. Doskonale skacze, bardzo dobrze pływa, poluje zwykle samotnie. Dawniej liczny w całej Azji, zawsze budzący grozę, stał się obiektem polowań dla sportu, pieniędzy lub w odwecie – z powodu zagrożenia, jakie stanowi dla ludzi i zwierząt hodowlanych. Wytępiony w wielu regionach, zagrożony wyginięciem, został objęty programami ochrony. Największa dzika populacja żyje w Indiach. W niektórych regionach Indii tygrysy są uważane za zwierzęta święte.
Naszą przygodę zaczęliśmy do największych tygrysów w okolicy. Upatrzyliśmy je sobie wcześniej i uparliśmy się, że właśnie te chcemy odwiedzić. Nie było zbyt wielu chętnych, więc zostaliśmy wpuszczeni na wybieg wielkości małego mieszkania. Najpierw drzemały sobie słodko, ale gdy tylko podeszliśmy jeden poderwał się nastraszył nie tylko nas, ale i treserów – opiekunów. Przebiegł sobie między nami na powalone drzewa. Taki kolos z niego! Ma masywne ciało o silnej budowie z krótkimi, bardzo muskularnymi nogami zakończone długim ogonem ułatwiającym utrzymanie równowagi. Tygrysy mają bardzo dobrze rozwiniętą tę zdolność. Złapałam aparat i nie panując nad przejęciem pobiegłam w dół. Udawałam, że się przemieszczam powoli, ale bardzo chciałam zdążyć zrobić dobre zdjęcie, póki ten wielki kot prężył się na pniu. Poruszał się tak cicho i zwinnie! Niezwykle zwinnie wskoczył na wysoki pień. Tygrys jest drugim po pumie rekordzistą w skoku wzwyż – potrafi wskoczyć na wysokość 5m – i drugim po lwie w skoku w dal – jednym skokiem pokonuje odległość 8-9m. Na wysokość 2m wskakuje trzymając zdobycz ważącą 50 kg. Stanęłam poniżej niego i wcisnęłam spust migawki. Kocur jakby specjalnie dla mnie zapozował. Pokazał pazury. Jak u wszystkich kotów przednie łapy mają pięć, a tylne cztery palce. Wszystkie palce zakończone są ostrymi pazurami o sierpowatym kształcie. Umiejętność chowania pazurów umożliwia tygrysowi bardzo ciche stąpanie przy podkradaniu się do ofiary, a wysunięcie ułatwia przytrzymywanie zdobyczy i rozrywanie jej skóry. Wysunięte pazury tygrysa stanowią bardzo groźną broń. Służą również do czyszczenia futra, zachowywania równowagi przy pokonywaniu nierównych przeszkód oraz zaznaczania terytorium poprzez rysowanie śladów na ziemi i korze drzew. Nieco dłuższe tylne łapy są doskonale przystosowane do skakania.
Nagle tygrys odwrócił się i odskoczyłam w ostatniej chwili. Ten potwór zachował się jakby chciał odgryźć mi głowę! Jego opiekun natychmiast odsunął mnie na bezpieczna odległość i wytłumaczył, że tygrys jednym uderzeniem łapy jest w stanie zabić zwierzę wielkości dużego psa, a nawet człowieka. A kotek pozłościł się jeszcze chwilę, pokazał zębiska i rozłożył się wygodnie w słoneczku. Kolejnym elementem doskonałego przystosowania do drapieżnego trybu życia jest budowa szczęki tygrysa – uzębienie tnąco-kruszące z silnie rozwiniętymi kłami i łamaczami. W szczęce osadzonych jest 30 zębów. Długie na 75 do 90 mm kły służą do zabijania ofiary i rozrywania mięsa.
Kot wrócił na trawę a ja podreptałam jego śladem. Jego opiekun pokazał mi, że mam go dotykać, żeby tygrys się nie denerwował. Najwyraźniej złościł się gdy mnie tylko słyszał podchodząca do tyłu, a mnie nie czul ani nie widział. Najlepiej rozwiniętym zmysłem tygrysów jest słuch. Wychwytują dźwięki o częstotliwości od 200 Hz do 100 kHz, pięciokrotnie wyższe niż słyszane przez człowieka (do 20 kHz). Prawdopodobnie tygrysy potrafią rozpoznać gatunki zwierząt po wydawanych przez nie odgłosach, co wyjaśniałoby dużą precyzję w odnajdywaniu ulubionych gatunków. Zmysł węchu u tygrysa nie należy do wysoko rozwiniętych. Jest zdecydowanie słabszy niż u psów. Do rozpoznawania zapachów wykorzystywany jest pomocniczo narząd Jacobsona. Odwracał się i szczerzył kły. Teraz myślę, że wcale nie chciał mnie zjeść. Po prostu podobnie do lwów, aby ułatwić dopływ powietrza do receptorów węchowych, tygrysy otwierają pysk i wysuwają język w charakterystycznym grymasie. Jak wszystkie wielkie koty z rodzaju Panthera, tygrys potrafi ryczeć. Głos ryczącego króla dżungli słyszany jest z odległości 3 km.
Na terenie każdego wybiegu znajduje się basen. Tygrys potrafi świetnie pływać, a płynąc może zabić ściganą ofiarę. Bardzo dobrze czuje się w wodzie, potrafi przepłynąć rzekę o szerokości 6-8 km, a z nurtem rzeki 29 km.
Kocur rozłożył się wygodnie i pozwolił się dotykać, głaskać. Pozwolił się fotografować z całkiem bliska. Najbardziej fascynujące, poza kłami, okazały się jego dzikie oczy. Budowa siatkówki oka umożliwia tygrysom widzenie w ciemnościach. Obecność dobrze rozwiniętych pręcików wskazuje na możliwość widzenia barw. Tygrysy mają okrągłe źrenice i żółte tęczówki. W nocy światło odbite od oczu tygrysa przybiera kolor od czerwonożółtego do niebieskozielonego – w zależności od źródła światła i kąta jego padania. Na zdjęciach robionych w świetle lampy błyskowej powstaje tzw. efekt czerwonych oczu. Tygrysy, jak wszystkie koty, mają oko osłonięte przesłoną migawkową, tzw. trzecią powieką.
Siedząc sobie tak przy tym wielkim kocie można odnieść wrażenie, że jest milusi i niegroźny. Właściwie to całkiem łatwo zapomnieć, że tygrys jest mięsożernym drapieżnikiem stojącym na najwyższym poziomie piramidy ekologicznej. Poluje na wszelkie zwierzęta niezależnie od wielkości. Jedynie dorosłe, zdrowe nosorożce i słonie potrafią skutecznie obronić się przed jego żarłocznością, a mimo tego zdarzają się utarczki pomiędzy nimi a tygrysem. Podobnie wyglądają konfrontacje z większymi od tygrysa niedźwiedziami brunatnymi. Chociaż obydwa olbrzymy wzajemnie się unikają (obecnie obydwa gatunki są bardzo rzadkie) dochodzi między nimi do walk, w których niedźwiedź nierzadko zostaje pokonany. Zwykle tygrysy zabijają niedźwiedzie młode lub te, które zapadły w sen zimowy lub dopiero się z niego wybudziły. Notowano jednak przypadki, gdy dorodny i doświadczony tygrys pokonał dorosłego samca niedźwiedzia.
Tygrys najchętniej poluje na duże ssaki kopytne (sambary, gaury, bawoły, dzikie świnie), zdarza mu się zabijać krokodyle, a nawet duże ryby, na które czatuje przy brzegu. Poluje z ukrycia. Wykorzystując doskonały słuch i wzrok oraz gęstwiny podkrada się do ofiary. Stąpa bardzo cicho, ponieważ – jak większość kotów – potrafi chować pazury i przyczajony wyczekuje, aż cel ataku zbliży się do niego. Potrafi biec z prędkością 60 km/h. Przednimi łapami powala atakowane zwierzę na ziemię i wbija kły w jego kark często przerywając tym uderzeniem rdzeń kręgowy, tchawicę, żyłę lub tętnicę szyjną ofiary. Dużym zwierzętom rozrywa gardło i czeka, aż ofiara skona. Tylko 1 na 10-20 ataków kończy się sukcesem drapieżnika. Duża zdobycz wystarcza mu na klika dni. Jednorazowo zjada 20-35 kg mięsa, wygłodniały – nawet do 50 kg.
Po chwilach grozy zafundowaliśmy sobie jeszcze chwile rozkosznej zabawy z najmniejszymi dwu- i cztero-miesięcznymi tygryskami. Trzeba tyle troski i starań, by uchronić te zwierzaki od wyginięcia. O rozmnażaniu i szansach na przetrwanie tygrysów poczytałam w Internecie. W okresie wiosennym, samiec szuka partnerki, na jej terytorium i pozostaje z nią przez około 20-80 dni. W tym czasie samica zdolna jest do zapłodnienia tylko przez 3–4 dni. Po zapłodnieniu samicy, samiec wraca na swoje terytorium. Po około piętnastu tygodniach ciąży. samica znajduje bezpieczną norę, np. w skalnej szczelinie i wyściela ją swoją sierścią. Rodzi od dwóch do czterech, wyjątkowo sześciu młodych. Kocięta przez pierwsze dziesięć dni są ślepe. Mleko matki ssą przez około osiem tygodni, po czym tygrysica podaje im małe kąski swoich zdobyczy. Jedenastomiesięczne tygrysy mogą już samodzielnie polować. Są już wystarczająco duże i silne, żeby złowić większą zdobycz.
Wysoka śmiertelność młodych, zwyczaje obejmowania terytorium poprzez walkę między samcami, upodobanie do polowania na duże ssaki kopytne, które broniąc się potrafią zabić tygrysa oraz walki z niedźwiedziami lub stadami wilków – to naturalne przyczyny śmierci tygrysów. Jednak największym wrogiem tygrysa jest człowiek i azjatycka medycyna ludowa uznawana obecnie za "przekleństwo tygrysów". Nowell i Jackson z Cat Specialist Group (IUCN) za największe zagrożenia dla istnienia gatunku uznali profesjonalnie zorganizowane kłusownictwo, zmniejszającą się na skutek przełowienia liczebność zwierząt stanowiących bazę pokarmową tygrysów oraz utratę siedlisk.
Upolowanie tygrysa uważane było za powód do dumy.
Futro z tygrysa – uważane za cenne trofeum myśliwskie – służy do zdobienia ubiorów, m.in. tybetańskie stroje ludowe chuba, a kości, wibryssy i inne części ciała są wykorzystywane w chińskiej medycynie i jako afrodyzjaki, na które rośnie popyt wraz ze wzrostem zamożności w niektórych krajach azjatyckich. Małe tygrysy są szczególnie chętnie zabijane przez kłusowników, z powodu wysokiej ceny uzyskiwanej na czarnym rynku. Działania wojenne na terenie Kambodży, Laosu i Wietnamu to kolejny czynnik, który zredukował liczbę zwierząt w południowej Azji. Tygrysy są również zabijane lub otruwane z powodu ataków na ludzi i na żywy inwentarz. W większości przypadków ataków na ludzi dokonują osobniki zranione, nierzadko przez kłusowników. Liczba żyjących obecnie tygrysów nie jest znana. Nowell i Jackson (1996) oraz Seidensticker i inni (1999) szacowali, że dawna populacja licząca ok. 100 000 tygrysów została zredukowana do 2500 dorosłych osobników, z czego żadna z subpopulacji nie przekraczała 250 osobników zdolnych do rozrodu, a większość nie przekracza 120 osobników. Populacje te są zbyt nieliczne, aby zapewnić reprodukcję i wymianę genetyczną. World Wildlife Fund szacuje łączną liczbę dorosłych i młodych tygrysów na 5000-7000. Informacje rządu indyjskiego o szacowanej liczbie 3100-4500 osobników tygrysa bengalskiego (dane z 2002) są już prawdopodobnie nieaktualne. P.K. Sen, dyrektor WWF India's tiger and wildlife program ocenia indyjską populację tygrysów na mniej niż 2000 osobników. Szacowano, że najliczniejszy – "królewski" tygrys bengalski (Royal Bengal tiger) – może wyginąć przed rokiem 2010, według chińskiego horoskopu – Rokiem Tygrysa.
Tygrys jest objęty konwencją CITES. W Czerwonej Księdze IUCN został wpisany w kategorii gatunków zagrożonych wyginięciem jako Panthera tigris, trzy podgatunki – w kategorii krytycznie zagrożonych, i trzy w kategorii wymarłych. Za rządów Indiry Gandhi tygrys został objęty ochroną rządu indyjskiego, w Parku Narodowym Corbett utworzono 23 rezerwaty w ramach "Project Tiger". W ramach programu Conserving Tigers in the Wild: A WWF Framework Strategy for Action 2002-2010 określono siedem najważniejszych regionów oraz cztery dodatkowe obszary ochrony tygrysów. Na terenach tych World Wildlife Fund zamierza ustanowić i prowadzić obszary skutecznej ochrony, zredukować kłusownictwo i wyeliminować handel częściami ciała tygrysów. Programy ochrony przewidują przenoszenie szczególnie agresywnych osobników na tereny oddalone od ludzkich osiedli (dotyczy osobników uznanych za nie stanowiące bezpośredniego zagrożenia dla ludzi) lub umieszczane w ogrodach zoologicznych (uznane za szczególnie niebezpieczne dla ludzi). Złapane i wypuszczane ponownie na wolność tygrysy są wyposażane w nadajniki umożliwiające ich monitorowanie.
A to nie był jeszcze koniec atrakcji na dziś. Po południu spełniłam jeszcze jedno z moich marzeń – spróbowałam zorbingu. To zabawa, polegająca na staczaniu się ze zbocza lub spływaniu rwącą rzeką, strumieniem w plastikowej, nadmuchiwanej, wykonanej z materiałów odpornych na uszkodzenia podwójnej kuli zwanej "zorba". Torem dla zorby może być tak jak już wspomniałem zbocze zarówno latem porośnięte trawą jak i pokryte zimą śniegiem. Pojawiła się również wodna odmiana tzw. Hydrozorbing. Jednak w tym ostatnim przypadku kula nie przypomina kuli ze względów bezpieczeństwa. Kula wyposażona jest w pasy bezpieczeństwa. Ja stoczyłam się ze wzgórza a potem pływałam w kuli po jeziorze.
Pomysł na zorbing powstał w Nowej Zelandii, a jego autorami są Zorbs Dwane i Andrew Akers. Stworzyli oni plastikową kulę (początkowo o szerokości 1 m). Jednak z czasem uległa ona powiększeniu i obecnie zorba ma 3,2 metra średnicy zewnętrznej i około 1,8 metra średnicy wewnętrznej. Jest to nadmuchiwana przeźroczysta kula pusta w środku. Przez dziurę do środka można wejść i wtedy zaczyna się zabawa. Kula waży 75 kilogramów i jest wykonana z materiałów odpornych na wszelkie uszkodzenia. Istnieją również mniejsze wersje. Również "wyposażenie kuli" może się różnić, są bowiem modele gdzie w środku można wpiąć się w specjalne pasy, jak i takie gdzie osoba znajduje się zupełnie luźno.
Musze przyznać, że zabawa jest przednia. Ale długo się tak w tej kuli toczyć nie da, bo przynajmniej mój organizm, nie wytrzymałby tego dłużej niż minutę. Ale najfajniejsze było unoszenie się w przeźroczystej kuli po powierzchni jeziora. Trochę jak w bajkach, a trochę jak w filmach fantasy.
e.
